TỪ ĐIỂN LỊCH SỬ

Từ điển lịch sử

About

TỪ ĐIỂN LỊCH SỬ là kênh tin tức tổng hợp về lĩnh vực lịch sử Việt Nam và thế giới. Hãy cùng chúng tôi khám phá những bí ẩn lớn nhất lịch sử nhân loại từ thời cổ đại đến hiện đại; đến những câu chuyện huyền thoại về thế giới tâm linh chưa thể lý giải.

"Cách hữu hiệu nhất để hủy diệt một dân tộc là phủ nhận và phá hủy sự thấu hiểu của họ về lịch sử của chính họ" - George Orwell.
"Thứ tạo nên lịch sử không phải là tình cảm của con người mà là hành động của con người" - Norman Mailer.

Available on

Community

578 episodes

CÁC TÔN GIÁO TRÊN THẾ GIỚI LIỆU CÓ NGÀY DIỆT VONG?

Hàng triệu người trên thế giới đang tin rằng cuộc sống kết thúc với cái chết – không có Thượng Đế, không có kiếp sau. Dù đây là một viễn cảnh không mấy tươi sáng, chủ nghĩa vô thần đang thịnh hành hơn bao giờ hết, “Rõ ràng là ngày nay có nhiều người theo chủ nghĩa vô thần hơn bao giờ hết, về cả số lượng lẫn tỷ lệ trong nhân loại”, giáo sư Phil Zuckerman, từ Pitzer College ở Claremont, California, nói. Theo khảo sát của Gallup International đối với hơn 50.000 người tại 57 nước, số lượng người tự nhận là theo tín ngưỡng đã giảm từ 77% xuống 68% trong thời gian từ 2005 đến 2011, trong khi đó những người tự nhận là vô thần tăng 3%. Tổng số người tự nhận là hoàn toàn vô thần hiện chiếm khoảng 13% dân số thế giới. Mặc dù số người vô thần vẫn chưa phải chiếm đa số, nhưng liệu những con số này có phải là điềm báo trước cho những gì sắp xảy ra không? Với xu hướng hiện nay, liệu tôn giáo có một ngày nào đó biến mất khỏi Trái Đất hay không? --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

6m
Nov 04
Lời thú tội của Kim Ki Tae – sĩ quan Hàn Quốc trong chiến tranh Việt Nam

Một khi đã bắn một thường dân vô tội, chúng tôi không thể không giết tất cả bọn họ. Bởi vì một người còn sống sót có thể làm nhân chứng về những việc làm sai quấy của chúng tôi, tôi phải ra lệnh như vậy với tư cách là một đại úy. Binh lính Đại Hàn giết quá nhiều người Việt Nam, nhưng chẳng có người lính Đại Hàn nào thú nhận là có sự tham dự của họ trong những cuộc chém giết này. Có phải mọi chứng cứ của các nạn nhân thường dân Việt Nam của việc thảm sát là không đúng sự thật? Và không một cựu chiến binh can đảm nào sẽ kể lại câu chuyện thật của những gì đã xảy ra? Trong các chiến trường của cuộc Chiến tranh Việt Nam, Đại úy Đại đội trưởng nắm giữ cấp bậc cao nhất và có thể có toàn quyền ra những quyết định quan trọng. “Lời nói hay cái nhìn của tôi có thể làm cho nhiều người được tự do hay có thể giết họ trong cuộc Chiến tranh Việt Nam. Nếu tôi nói “thả những người bị bắt ra; họ sống sót, nhưng nếu tôi nói ‘”Này mấy ông, mấy ông giữ làm cái quái gì những người bị bắt,” lính của tôi sẽ mang họ ra nơi khác để bắn bỏ. Kim nói: “Tôi nghĩ những người bị bắt, bị giết chết trong hố bom có thể là những nông dân.” --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

6m
Nov 04
THÂN XÁC HOẠI DIỆT VÀ QUAN NIỆM VỀ HOẢ TÁNG TRONG PHẬT GIÁO

Hỏa táng hay hỏa thiêu tức là dùng lửa thiêu thi thể người chết thành tro bụi. Tro cốt này sau sẽ được đựng trong hũ, bình, hoặc thả xuống sông, xuống biển tùy theo di nguyện của người chết, hoặc theo tập dục, chủ ý của gia đình người quá cố. Bên cạnh hỏa táng, trên thế giới còn có địa táng, thiền táng, điểu táng, thủy táng, huyền táng… --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

4m
Nov 03
Từ đỉnh cao huy hoàng đến kết cục bi thảm của đế chế Babylon

THỊ TRẤN NHỎ TRỞ THÀNH KINH ĐÔ VÀ THÁNH ĐỊA CỦA LƯỠNG HÀ Babylon là một thành quốc của Lưỡng Hà cổ đại. Nền văn minh Babylon để lại một dấu ấn quan trọng cho sự phát triển của loài người. Triều đại đầu tiên của người Amorites đã xây dựng thành phố Babylon, nơi mà sau này trở thành đế quốc Cổ Babylon, một trong những đế quốc cổ nhất trong lịch sử thế giới. Dưới triều vua Nebuchadnezzar II, Đế quốc Tân Babylon trở nên vô cùng hùng mạnh. Ông vài lần mang quân tiến đánh thành Jerusalem, đày ải những người Do Thái về thành Babylon làm nô lệ. Tọa lạc bên cạnh dòng sông Euphrate, Babylon nằm trong một thung lũng bằng phẳng, nhưng khô cằn và nắng hạn chứ không phải là một vùng đất giàu có tài nguyên, thời tiết thuận lợi hay nằm trên con đường giao thương nào. Babylon là một điển hình nổi bật của khả năng con người có thể đạt tới những mục tiêu vĩ đại, bằng cách sử dụng tất cả các phương tiện mà mình có được. Sự phát triển của cả thành phố rộng lớn này đều chỉ do bàn tay con người vun đắp. Tất cả sự giàu có của nó là nhờ ở con người. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

6m
Nov 03
ALEXANDRE YERSIN: NGƯỜI “KHAI SINH” ĐÀ LẠT VÀ TÌM RA VI TRÙNG DỊCH HẠCH

Trên ngọn đồi lộng gió nằm cạnh quốc lộ 1 qua địa phận xã Suối Tân, huyện Cam Lâm (Khánh Hòa) có phần mộ một người nước ngoài đã an nghỉ 71 năm. Ông là người tìm ra cao nguyên Langbiang – Đà Lạt, đưa cây cao su, canh ki na vào Đông Dương, rồi tìm ra vi trùng, điều chế huyết thanh chống bệnh dịch hạch, tìm ra độc tố bệnh bạch hầu, xây dựng các trại chăn nuôi thuộc Viện Pasteur Đông Dương, thành lập Viện Pasteur Nha Trang, Trường Y Đông Dương… Ông là nhà bác học Alexandre John Emile Yersin. Cuộc đời như một huyền thoại, nhưng người dân Nha Trang vẫn gọi ông Yersin là “ông Năm” – rất gần gũi và thiện cảm. __ __ Alexandre Yersin sinh ngày 22-9-1863 tại Aubone, tổng Vaud, hạt Lavaux, tỉnh Morges – Thụy Sĩ, và là con út trong gia đình 3 người con. Thân mẫu là hậu duệ những người Huguenot ở Cévennes đào thoát khỏi Pháp để sang Thụy Sĩ vì những lý do tôn giáo dưới thời Vua Louis XIV. Thân phụ là giáo viên khoa học tự nhiên tại những trường trung học ở Aubone, Morges và đã có một số công trình nghiên cứu về côn trùng. Ba tuần trước khi Yersin chào đời, thân phụ ông ra đi vì xuất huyết não. Từ đó mẹ ông mở trường dạy nữ công gia chánh ở Morges và nuôi dưỡng 3 người con. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

10m
Nov 01
Thái giám và cung nữ thời xưa sẽ bị phạt như thế nào nếu bị phát hiện yêu nhau?

Cuộc sống trong hoàng cung luôn khắc nghiệt. Thái giám và cung nữ khi làm việc trong cung nếu muốn sống yên bình phải tuân thủ mọi quy tắc, tuyệt đối không được phép phạm phải. Nhưng cuộc sống trong cung gò bó, cung nữ hay thái giám cũng chỉ là những con người bình thường, vì vậy khó tránh khỏi được việc nảy sinh tình cảm. Điều này là cấm kỵ tuyệt đối và nếu bị phát hiện, cái giá phải trả cho việc yêu đương giữa cung nữ và thái giám có thể phải đổi bằng mạng sống, vì sao? THÁI GIÁM VÀ CUNG NỮ YÊU ĐƯƠNG ĐƯỢC GỌI LÀ GÌ? Chuyện thái giám và cung nữ có tình cảm qua lại với nhau trong cung không phải là một điều quá xa lạ, mặc dù đây là điều tối kỵ. Trong bộ phim cổ trang kinh điển "Hậu cung Chân Hoàn truyện" phát sóng năm 2012, đã cho chúng ta được một cái nhìn thực tế hơn về việc này. Việc thái giám và cung nữ có tình cảm và qua lại với nhau trong hoàng cung xưa được gọi là "Đối thực". Thực chất khi xưa "Đối thực" mang nghĩa mô tả hành vi đồng tính giả (có thể hiểu là họ tự thích ứng giới tính của mình để phù hợp với hoàn cảnh, mà không hẳn mất đi giới tính thật) giữa cung nữ trong cung xưa. Sau này, đối thực lại mang ý nghĩa mặc định chỉ hành vi quan hệ "vợ chồng" giữa cung nữ và thái giám. Thực tế, "Đối thực" đã xuất hiện từ thời nhà Hán. Tình yêu giữa thái giám và cung nữ vẫn phát triển từng ngày trong Tử Cấm Thành. Dù có bị Tử Cấm Thành giam cầm mất tự do, cô lập với thế giới bên ngoài nhưng họ vẫn muốn tựa vào nhau để sống. Từ tình yêu họ có thể phát triển đến hôn nhân. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

3m
Oct 31
Cách làm tình của vua chúa ngày xưa có gì đặc sắc?

Trong đời sống vợ chồng, chuyện chăn gối giữa cả hai có thể nói là một nhu cầu thiết yếu, không thể thiếu để duy trì hạnh phúc gia đình và nòi giống. Vậy, so với những vợ chồng thời hiện đại, các ông vua và hoàng hậu thời xưa khi “ân ái” có giống hay khác gì không? Theo ghi chép từ nhiều đời, cách làm tình của vua và hoàng hậu hay những phi tần khác có một số điểm đặc sắc chỉ có ở thời kỳ đó. Đa số những vị vua chúa thời phong kiến đều đa thê, ngoài hoàng hậu còn khá nhiều cô gái xinh đẹp khác được tuyển chọn cẩn thận để phục vụ nhu cầu “chăn gối” của hoàng đế. Có thể liệt kê một số vấn đề như sau: CHỌN MỸ NỮ “MÂY MƯA” Vua chúa thời phong kiến, cụ thể là ở nước Trung Hoa xưa đều không chỉ có một người vợ. Với số lượng từ vài trăm cho tới hàng ngàn người như thế bắt buộc phải có bộ phận quản lý vô cùng nghiêm ngặt. Bởi không chỉ sắp xếp đáp ứng nhu cầu “ân ái”, bộ phận này còn phải đảm bảo sự an nguy cho người đứng đầu đất nước, tránh việc ám sát vua thông qua những mỹ nữ được phái đến lẫn vào số phi tần vào hoàng cung. Theo ghi chép dưới thời nhà Đường, hệ thống quản lý phi tần bao gồm 8 cấp từ cao đến thấp như sau: --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

4m
Oct 31
TÓM TẮT NHANH TIỂU SỬ - TỔNG BÍ THƯ, CHỦ TỊCH NƯỚC TRUNG HOA TẬP CẬN BÌNH

Tập Cận Bình sinh ngày 15 tháng 6 năm 1953 tại Bắc Kinh, là con trai của cựu Phó Thủ tướng Trung Quốc Tập Trọng Huân và vợ của ông là Tề Tâm. Tập có hai người chị, Kiều Kiều, sinh năm 1949 và An An sinh năm 1952. Cha của Tập đến từ Phú Bình, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc, và Tập có dòng dõi xa xưa đàng nội từ Xiying ở Đặng Châu, Hà Nam. Tập đã đến học tại trường tiểu học 101 Bắc Kinh trong những năm thập kỉ 60. Ở đó, ông nảy sinh tình bạn thân thiết với Lưu Hạc, người sau này trở thành phó chủ tịch Trung Quốc và một cố vấn thân cận của Tập sau khi ông trở thành lãnh đạo tối cao của Trung Quốc. Tháng 5 năm 1966, Cách mạng văn hóa đã làm gián đoạn thời gian ngắn việc học trung học của Tập khi tất cả các lớp trung học bị ngừng lại để tập trung vào việc học sinh chỉ trích và chống lại những thầy giáo của họ. Một người chị của ông, Tập Hà Bình, đã bị giết tại nhà Tập trong một cuộc lục soát của hồng vệ binh trẻ tuổi. Sau đó mẹ của ông bị ép để đấu tố công khai cha của ông, và Tập Trọng Huân bị đưa đi diễu hành trước đám đông với tư cách là một kẻ thù của cách mạng. Cha ông sau đó bị đưa vào tù năm 1968 khi Tập Cận Bình mới 15 tuổi. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

14m
Oct 29
Giáo sĩ Alexandre de Rhodes viết về xứ Đàng Ngoài: Tiễn đưa người chết

Alexandre de Rhodes là một giáo sĩ đến từ vùng Avigon của Pháp đã có nhiều ghi chép về Đàng Ngoài, Đàng Trong trong bước đường di chuyển của ông nơi nước Việt. Không những thế, những tác phẩm của ông cũng liên quan đến Việt ngữ mà ngày nay chúng ta dùng. Trong đó, tác phẩm Lịch sử vương quốc Đàng Ngoài gồm hai phần chủ đạo. Phần một nói về tình hình chính trị - xã hội, phần hai viết về công cuộc truyền giáo ở Đàng Ngoài thời gian 1626-1648. Ấn bản Lịch sử vương quốc Đàng Ngoài được xuất bản lần đầu tiên năm 1650 bằng tiếng Ý và sau đó bằng tiếng Pháp năm 1651, bằng tiếng Latin năm 1652. Khi dịch tác phẩm này ra Việt ngữ, Hồng Nhuệ đã nhận xét về Lịch sử vương quốc Đàng Ngoài là một tác phẩm có tầm vóc lớn lao: “Vì ông tinh thông ngôn ngữ nên ông học nói với người đương thời trực tiếp, ông ghi nhận tinh tường và thành thạo về tình hình chính trị, quân sự và xã hội, kinh tế và văn hóa của nước Việt Nam đầu thế kỷ 17, lúc có sự tiếp xúc với người ngoại quốc, nhất là người Hà Lan và người Bồ, đặc biệt là với người Bồ. Là người truyền giáo, ông quan tâm đặc biệt tới các tôn giáo, các tín ngưỡng cũng như những mê tín dị đoan của người bản xứ. Ông không quên những phong tục và nhất là tiếng nói của người Việt Nam”. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

7m
Oct 28
LỰC LƯỢNG CONTRA VÀ VỤ BÊ BỐI IRAN – CONTRAGATE CỦA MỸ

Tháng 11/1986, tờ báo Al-Shiraa của Lebanon đã khui ra sự kiện Mỹ bất chấp lệnh cấm vận, lén lút bán vũ khí cho Iran và viện trợ trái phép cho Contra – các lực lượng lưu vong chống phá Nicaragua. Ngay sau khi báo phát hành, vụ việc nhanh chóng lan tỏa thành một xì-căng-đan chính trị chưa từng có, đe dọa chiếc ghế tổng thống của Ronald Reagan và sau là George Bush. Ngày 5/10/1986, một chiếc máy bay vận tải của Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời miền nam Nicaragua. Hai phi công chết tại chỗ, người thứ ba – Eugene Hasenfus, nhảy dù an toàn xuống một cánh rừng rậm rạp. Tin báo chiếc máy bay bị mất tích loan nhanh về văn phòng Phó tổng thống George Bush, nhưng trước đó vài giờ, Hasenfus đã trở thành tù binh của lực lượng Sandinista. Bị kê súng vào đầu trong suốt thời gian áp giải khỏi khu rừng, ý chí “nhất quyết không khai” của Hasenfus bị dao động. Và khi Hasenfus bắt đầu khai, tất cả thông tin nhanh chóng lan tỏa thành một xì-căng-đan lớn nhất trong lịch sử chính trị nước Mỹ với tên gọi Iran – Contragate. Đây là mạng lưới kỳ quái bán vũ khí cho Iran để đổi lại việc giải thoát con tin Mỹ đang bị giam giữ tại Lebanon và gây quỹ viện trợ Contra – lực lượng phản động chống phá Nicaragua. Chính quyền của ông Ronald Reagan lập tức dính phải 2 câu hỏi “làm thế nào?” đau đầu đang cần được giải đáp: – Thứ nhất: Làm thế nào có thể gây quỹ, huấn luyện và trang bị vũ khí cho lực lượng Nicaragua lưu vong (gọi là Contra) để lật đổ chính quyền xã hội chủ nghĩa Sandinista, nhất là sau khi quốc hội đã có điều luật cấm vào năm 1982? – Thứ hai: Làm thế nào giải thoát được các con tin Mỹ bị lực lượng Hồi giáo cực đoan cầm giữ tại Beirut ? --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

9m
Oct 27
GIÁO SĨ ALEXANDRE DE RHODES VIẾT VỀ XỨ ĐÀNG NGOÀI: CHÚA TRỊNH TRỞ VỀ

Nội dung đây được tham khảo và trích từ cuốn Lịch sử vương quốc Đàng Ngoài, tác giả Alexandre de Rhodes, Nguyễn Khắc Xuyên dịch, NXB Khoa học xã hội. GIÁO SĨ ALEXANDRE DE RHODES Alexandre de Rhodes sinh năm 1593, có nơi khác ghi ông sinh năm 1591, mất năm 1660. Ông là một nhà truyền giáo Dòng Tên và một nhà ngôn ngữ học người Avignon. Ông là một trong những giáo sĩ đã góp phần quan trọng vào quá trình truyền bá Công giáo tại Việt Nam. Chữ Quốc ngữ Việt Nam được hình thành nhờ công trình tập thể của các nhà truyền giáo Bồ Đào Nha, và Ý, với sự trợ giúp của của các giáo hữu Việt Nam và Nhật Bản, do giáo sĩ Francisco de Pina khởi đầu. Khi Rhodes đến xứ Đàng Trong thì phương pháp ghi âm tiếng Việt https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t bằng ký tự Latinh https://vi.wikipedia.org/wiki/K%C3%BD_t%E1%BB%B1_Latinh, nay gọi là chữ Quốc ngữ, đang được xây dựng. Alexandre de Rhodes đã ghi nhận và thừa hưởng di cảo của những người tiền bối. Ông không phải là người tạo ra chữ Quốc ngữ nhưng có công hệ thống hóa và san định hệ chữ này, cũng như biên soạn và giám sát việc ấn hành https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_Vi%E1%BB%87t%E2%80%93B%E1%BB%93%E2%80%93La, là cuốn từ điển tiếng Việt đầu tiên. Công cuộc truyền giáo ở Việt Nam của ông thăng trầm bởi việc giao thương của chúa Trịnh https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh và chúa Nguyễn https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%BAa_Nguy%E1%BB%85n với Bồ Đào Nha và xung đột giữa hai miền Đàng Ngoài–Đàng Trong. Khi việc giao thương với Bồ Đào Nha bị gián đoạn, ông bị chính quyền trục xuất. Những năm cuối đời, ông truyền giáo tại Ba Tư https://vi.wikipedia.org/wiki/Iran. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

5m
Oct 27
Những lời phát biểu mạnh mẽ của ông Tập Cận Bình - Trước Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XX Đảng Cộng sản Trung Quốc

Trước Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XX Đảng Cộng sản Trung Quốc (khai mạc ngày 16/10 tại Bắc Kinh), Tổng Bí thư-Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có những phát biểu mạnh mẽ về nhiều vấn đề lớn của nước này, Xinhua đưa tin. CHỐNG THAM NHŨNG “Tham nhũng là căn bệnh ung thư đối với sức sống và khả năng của Đảng, và chống tham nhũng là cách tự cải tạo triệt để nhất… Chừng nào còn tồn tại những mầm mống và điều kiện để tham nhũng còn tồn tại, chúng ta phải tiếp tục gióng chuông và không bao giờ được nghỉ ngơi, dù chỉ một phút, trong cuộc chiến chống tham nhũng của chúng ta”, ông Tập Cận Bình phát biểu. “Chúng ta đã tiến hành một cuộc chiến chống tham nhũng trên quy mô chưa từng có trong lịch sử... Chúng ta đã sử dụng tổng hợp các biện pháp để ‘đả hổ, diệt ruồi và săn cáo’, trừng phạt các quan chức tham nhũng… Chúng ta đã quyết tâm xử lý vài nghìn người, chứ không để 1,4 tỷ người phải thất bại và xóa sạch mọi tệ nạn trong đảng của chúng ta” - Tổng Bí thư-Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Đảng sẽ tiếp tục đảm bảo rằng các cán bộ không có sự liều lĩnh, cơ hội hoặc muốn tham nhũng. Lãnh đạo Trung Quốc thề không khoan nhượng trong việc chống tham nhũng và trừng phạt những hành vi sai trái. “Không được dung thứ tham nhũng”, ông nói. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

5m
Oct 26
‘Thời đại Putin’ - Lời nguyền khó gỡ trong quan hệ Nga – Mỹ

Từ khi ông Putin trở thành Tổng thống Nga (31/12/1999) đến nay, cạnh tranh và đọ sức chiến lược giữa 2 cường quốc Nga – Mỹ ngày càng khốc liệt. Không gian cạnh tranh không chỉ bó hẹp trực tiếp giữa hai quốc gia trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, ngoại giao, chạy đua vũ trang… mà còn diễn ra ở nước thứ 3 như một cuộc “chiến tranh ủy nhiệm”. Dù kết quả của cuộc đọ sức “có thắng, có thua”, nhưng đều gây tổn hại nghiêm trọng đến quan hệ giữa hai nước. Vì thế, lời nguyền khó gỡ trong quan hệ Nga – Mỹ “không tồi tệ nhất, chỉ tồi tệ hơn” sẽ còn màu nhiệm. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

9m
Oct 26
Giáo sĩ Alexandre de Rhodes viết về xứ Đàng Ngoài: Nền hành chính

Kể từ khi Công giáo vào nước Việt năm 1533 nơi đất Nam Định, đã có nhiều tên tuổi các giáo sĩ phương Tây còn được nhắc đến như Francisco de Pina, Alexandre de Rhodes… Trong đó có lẽ Alexandre de Rhodes là người được nhắc nhớ nhiều hơn cả. Về tiểu sử và hành trình truyền giáo của vị giáo sĩ nước Pháp, xin theo phần dẫn của Nguyễn Khắc Xuyên khi dịch Phép giảng tám ngày mà lược thuật. Theo đó Alexandre de Rhodes (1593-1660) sinh tại vùng đất Avigon của Pháp. Cả cuộc đời ông gắn liền với sự nghiệp truyền giáo cùng bước chân lưu dấu ở nhiều vùng đất thuộc Á châu. Dấu ấn khởi phát đầu tiên là năm 1612 khi Alexandre de Rhodes vào tập viện Dòng Tên ở Roma và được thụ phong linh mục sáu năm sau. Năm 1619 ông rời Lisbone và lần đầu tiên đến phương Đông, lên đường sang Nhật Bản để truyền giáo. Nhưng khi ấy đất này Công giáo bị cấm nên ông đến Ấn Độ và ở nơi đây thời gian 1619-1622 rồi di chuyển tới Malacca, Macau. Năm 1624, lần đầu tiên Alexandre de Rhodes đặt chân tới Đà Nẵng lúc ấy thuộc Đàng Trong. Đây cũng là nơi ông học tiếng Việt và tiến hành truyền giáo ở Thuận Hóa, Quảng Nam. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

6m
Oct 26
Bí mật Vương miện của Nữ hoàng Elizabeth II - Đính gần 3.000 viên kim cương

Vương miện Nhà nước Hoàng gia Anh, được đặt trên linh cữu Nữ hoàng Elizabeth II, được coi là một báu vật với 2.868 viên kim cương và nhiều đá quý. Linh cữu Nữ hoàng Anh Elizabeth II ngày 14/9 được rước từ Điện Buckingham đến quàn tại Đại sảnh Westminster, London trong bốn ngày để người dân đến viếng. Phủ bên trên linh cữu của Nữ hoàng là lá cờ quân vương, tiếp đó là Vương miện Nhà nước Hoàng gia Anh, đặt trên một chiếc gối nhung tím, bên cạnh một vòng hoa trắng. Nữ hoàng đã đội chiếc vương miện này trong lễ đăng quang năm 1953 và các lễ khai mạc quốc hội thường niên. Cha bà là Vua George VI cũng từng đội nó khi lên ngôi năm 1937. Hoàng gia Anh cũng có một vương miện khác tên là St Edward, được chế tác bằng vàng ròng năm 1661 để phục vụ lễ đăng quang của Vua Charles II. Nó chỉ được Vua Charles II đội trong lúc lên ngôi và được cho là quá nặng, bởi có trọng lượng lên tới 2 kg. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

4m
Oct 26
Chân dung 5 vị vua cổ đại thay đổi cả thế giới

BOUDICA - NỮ HOÀNG CỦA PHIẾN QUÂN Vào năm 43 Công nguyên, khi Đế quốc La Mã chinh phục vùng đất mà hiện nay chính là nước Anh, họ đưa một thủ lĩnh của nhánh người Iceni thuộc bộ tộc Celtic - Prasutagus, trở thành người cai trị khu vực này. Thế nhưng, ngay khi Prasutagus qua đời vào năm 60, biến cố đã xảy ra. Người La Mã không chỉ chiếm đóng vùng đất của người Iceni mà còn áp đặt chính quyền cai trị của họ lên vùng đất này. Không những thế, chúng còn bạo hành Boudica - vợ của Prasutagus, và còn hãm hiếp các cô con gái của họ. Và đó cũng chính là một “nước đi” sai lầm. Uất hận và phẫn nộ vì thù nước lẫn thù nhà, vị nữ hoàng bị lưu đày này đã dẫn đầu liên minh các bộ lạc nổi dậy, cướp phá hai khu định cư của người La Mã và gần như đánh đuổi chúng ra khỏi hòn đảo của người Iceni. Thế nhưng cuối cùng, tại một trận chiến xảy ra vào năm 61 Công nguyên, Boudica và quân của bà đã bị đánh bại. Theo sử gia người La Mã - Tacitus, Boudica đã uống thuốc độc tự vẫn để khỏi bị bắt giữ. Sử gia Cassius Dio thì nói rằng vị nữ hoàng này đã qua đời bởi các vết thương do trận chiến gây ra. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

6m
Oct 24
AI ĐƯỢC KẾ THỪA VƯƠNG MIỆN CỦA CỐ NỮ HOÀNG ANH

Nữ hoàng Elizabeth II sở hữu một trong những bộ sưu tập trang sức tư nhân lớn và đắt giá nhất thế giới với tâm điểm là khoảng 50 chiếc vương miện lộng lẫy. Sau khi bà qua đời, ai sẽ được kế thừa bộ sưu tập đắt giá đó, bạn hãy cùng “Từ điển lịch sử” khám phá trong video ngày hôm nhé! Theo“Điều gì sẽ xảy ra với những chiếc vương miện của cố Nữ hoàng Anh và ai sẽ là người được thừa kế phụ thuộc vào việc chúng đến từ bộ sưu tập trang sức nào. ” Một số vương miện, trâm cài áo, vòng đeo tay, quyền trượng, nhẫn của bà tạo thành một phần của Crown Jewels (tạm dịch: Báu vật) được trưng bày tại Tháp London và thu hút khoảng 2,5 triệu khách du lịch thưởng lãm mỗi năm. Bộ sưu tập vô giá này gồm chủ yếu là vật phẩm được sử dụng trong nghi lễ trang trọng, có thứ tồn tại từ 800 năm trước, và là tài sản của hoàng gia. Tương tự, Royal Collection (tạm dịch: Bộ sưu tập Hoàng gia) chứa hầu hết tác phẩm nghệ thuật và đồ trang sức của gia đình hoàng gia. Đây là bộ sưu tập tư nhân lớn nhất trên thế giới với tổng cộng 1 triệu đồ vật, một số có từ thời Vua Henry VIII. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

3m
Oct 22
CUỘC HÔN NH N KHÔNG TÌNH YÊU CỦA NGÔ ĐÌNH NHU VÀ TRẦN LỆ XU N

Cuộc hôn nhân của Ngô Đình Nhu và Trần Lệ Xuân được chính bà Nhu thẳng thắn thừa nhận rằng đó là vấn đề thực tế chứ không phải chuyện yêu đương lãng mạn. Cuộc hôn nhân đến khi ông Nhu đang tiến gần đến tuổi 30 còn bà Nhu 15 tuổi. Liệu có những tính toán gì đằng sau cuộc hôn nhân đó, hôm nay bạn hãy cùng “Từ điển lịch sử” khám phá qua video này. Nội dung dưới đây được tham khảo và trích từ sách Madam Nhu Trần Lệ Xuân - Quyền lực Bà Rồng, tác giả Monique Brinson Demery, dịch giả Mai Sơn, Phương Nam Book, - NXB Hội Nhà Văn. __ __ Ngôi trường của bọn trẻ ở Hà Nội nằm kế bên dinh thự của quan toàn quyền Pháp. Tòa nhà màu nghệ tây vẫn còn đến hôm nay nhưng được dùng làm văn phòng và phòng tiếp tân của Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Vào thời Lệ Xuân, ngôi trường được đặt tên theo Albert Sarraut, Toàn quyền Đông Dương từ 1911 đến 1913. Mặc dù Sarraut được ca ngợi bởi việc thúc đẩy cải cách giáo dục, động cơ của ông, từ căn để, là một thí dụ khó chịu khác về sự thắng thế của chủ nghĩa phân biệt chủng tộc. Ông tin rằng người Việt không thể được khai hóa cho đến khi tư tưởng, phong tục tập quán, và những thể chế của họ được phản ánh theo nước Pháp. Đối với Albert Sarraut, người chiến sĩ tự xưng của công cuộc cải cách giáo dục bản địa, người Việt Nam “sẽ xứng đáng được giải phóng khỏi sự cai trị của Pháp chỉ khi họ không còn khao khát là người Việt, nhưng là người Pháp da vàng”. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

11m
Oct 21
Putin và tầm nhìn của nhà cách mạng lật đổ trật tự thế giới cũ

Sau khi Liên Xô sụp đổ, Phương Tây đã tự cho rằng thế giới và tất cả chúng ta sẽ phải mãi mãi tuân theo sự sai khiến của nó. Khi đó, vào năm 1991, Phương Tây theo đuổi ảo vọng rằng Nga sẽ không thể phục hồi sau những cú sốc kinh hoàng và sẽ tự tan rã. Ảo vọng đó của họ đã gần trở thành hiện thực: chúng ta sẽ không bao giờ quên những năm 1990, những năm khủng khiếp, đói, rét, và vô vọng. Nhưng nước Nga đã đứng vững, hồi sinh, mạnh lên và lại một lần nữa giành được vị thế xứng đáng trên thế giới. Trong suốt thời gian đó, Phương Tây luôn tiếp tục tìm kiếm cơ hội mới để đánh chúng ta, làm suy yếu và tiêu diệt nước Nga. Điều họ hằng ao ước là chia rẽ đất nước chúng ta, đẩy các dân tộc chúng ta chống lại nhau và diệt vong họ, đẩy họ vào cảnh bần cùng và tuyệt chủng. Phương Tây luôn bị ám ảnh bởi thực tế là trên thế giới này có một quốc gia vĩ đại và rộng lớn bao la như vậy với lãnh thổ, tài nguyên thiên nhiên và một dân tộc không bao giờ chịu sống theo lệnh của người khác. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

10m
Oct 20
PHẬT GIÁO NÓI GÌ VỀ PHONG THỦY?

Ngày nay, thuật phong thủy được sử dụng và ứng dụng rất nhiều trong đời sống của con người, đặc biệt là trong việc lựa chọn hướng và không gian sao cho phù hợp với mệnh ngũ hành của từng người, với cả người còn sống và người đã khuất. Có một số người vẫn nhầm tưởng Phong thủy là tín ngưỡng tâm linh và có liên quan đến Phật giáo. Vậy thực chất Phong thủy là gì? Mối quan hệ của Phật giáo và Phong thủy như thế nào, hôm nay “Thế giới tâm linh” sẽ cùng bạn đi tìm lời giải đáp. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

4m
Oct 19
Hệ thống Petrodollars và chủ nghĩa đế quốc đương đại của Mỹ

Sự phát triển của loài người đã trải qua nhiều thời kỳ đồ đá, đồ đồng….và bây giờ là thời dầu mỏ. Khác với vàng, dầu mỏ dùng để sản xuất, tiêu thụ, hoạt động mà thiếu nó loài người trở về thời kỳ trung cổ… Do vậy, dầu mỏ và thành phần của nó hầu như có mặt trong toàn bộ đời sống, hoạt động của loài người hiện đại… Hiện nay thế giới tiêu thụ hơn 100 triệu thùng dầu trong một ngày, một số lượng khổng lồ được hút lên từ lòng đất…vì thế ai làm chủ được nguồn cung dầu mỏ là làm chủ được nền kinh tế toàn cầu… Người Mỹ đã nhận ra điều này và sau khi kết thúc trò chơi “dollars cho vàng”, họ đã thực hiện một kế hooạch mới là “dollars cho dầu” hay Petrodollars. Có thể nói “Petrodollars” đã thể hiện tầm nhìn xa của các nhà tinh hoa chính trị-kinh tế nước Mỹ. Chính hệ thống Petrodollars đã biến đồng dollars trở thành một đồng tiền chung của quốc tế mà không ai có thể cưỡng lại khiến cho nước Mỹ ngồi chắc trên ngai vàng bá chủ thế giới hiện đại. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

7m
Oct 19
LIỆU NGƯỜI SỞ HỮU IQ CAO THƯỜNG CÓ EQ THẤP? 3 VẤN ĐỀ HỌ CÓ THỂ GẶP PHẢI

Trong những năm gần đây, bên cạnh chỉ số IQ, chỉ số EQ đang được quan tâm hơn bao giờ hết và nó đã được chứng minh là một yếu tố quan trọng trên con đường thành công của con người. Thế nhưng có một hiện tượng là một số người có IQ cao nhưng chỉ số EQ lại thấp, gây ra những sự cản trở trong cuộc sống và khiến người khác bực bội. Tại sao lại như vậy? Bạn có thể tham khảo 3 vấn đề họ thường gặp phải dưới đây. __ __ Sau khi nghiên cứu, các nhà tâm lý học đã phát hiện ra rằng những người có chỉ số IQ cao thường có tính cách rất kiêu ngạo và tự phụ. Nếu họ quyết tâm làm điều gì đó, họ có khả năng thành công cao hơn những người bình thường, vì lẽ đó, những người có chỉ số IQ cao thường kiêu ngạo khi tiếp xúc với mọi người hoặc mọi việc là điều bình thường. Cũng giống như nhà vật lý nổi tiếng Newton, ông là một trường hợp điển hình của sự kiêu ngạo, ông thường đi trên đường và nhìn người khác như một kẻ ngốc. __ __ Những người có chỉ số IQ cao có thể nói là thiểu số, điều này dẫn đến sự phân bố tương đối rải rác của họ. Mỗi người trong số họ đều sống trong vòng tròn nhỏ của riêng mình và rất khó để những người như họ tìm gặp được nhau. Chính vì những người có chỉ số IQ cao không thể tìm được những người bạn cùng chí hướng, nên họ chủ yếu hành động như những kẻ cô độc. Những người có chỉ số IQ cao luôn bị choáng ngợp bởi sự cô đơn, nhưng họ lại vô cùng chán ghét khi bị khuyến khích giao du với những người bình thường. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

2m
Oct 19
CÙNG PHỤC VỤ HOÀNG ĐẾ, VÌ SAO THÁI Y KHÔNG TỊNH THÂN (BỊ THIẾN) NHƯ THÁI GIÁM?

Trung Quốc cổ đại là một đất nước có cường quyền cao, thời xưa hậu cung là nơi ở của các phi tần, không thể tùy tiện ra vào, đặc biệt là đối với nam nhân không phải hoàng đế. Bởi vì có rất nhiều thê thiếp ở trong cung đã lâu không được sủng ái, chính vì thế nên vua phải đề phòng, cho dù thế nào đi nữa cũng không cho phép thê thiếp gian dâm với người khác. Nếu có người dám đột nhập vào hậu cung thì đó sẽ là tội ác tày đình. Mặc dù vậy, trong cuộc sống hàng ngày, vẫn tồn tại một số công việc nặng nhọc mà sức cung nữ không thể hoàn thành tốt, đây là lý do tại sao cần tới thái giám. Ngoài hoạn quan, còn có một loại người khác có thể tự do ra vào hậu cung mà không cần tịnh thân như thái giám, đó chính là thái y. Thái y ra vào hậu cung là nam nhân, trong hậu cung lại có rất nhiều phi tần trẻ đẹp, để mà nói thì rất khó có thể chống lại sự cám dỗ. Theo quan điểm của hoàng đế, việc này ắt hẳn tiềm ẩn nguy hiểm, nhưng tại sao thái y lại không cần phải tịnh thân, chúng ta cùng phân tích kỹ. Chúng ta đều biết rằng thái y khác với thái giám, thái y là những vị bác sĩ có y thuật siêu việt. Nếu kể cả ngự y của triều đình không ở trong cung để chữa bệnh cho hoàng gia, thì cũng có thể khám bệnh cho dân chúng, dù sao họ cũng đều được tuyển chọn, y thuật có thể nói là rất tinh thông, dễ dàng kiếm thu nhập tốt. Nếu ngự y hoàng cung phải bị thiến trước khi vào cung khám bệnh, thì có lẽ không ai muốn làm nữa, chẳng ai muốn gặp phải khiếm khuyết về thể chất, thậm chí tinh thần cũng suy sụp. Chắc chắn, việc chữa bệnh, vốn đòi hỏi chuyên môn cao cùng sức tập trung lớn, sẽ bị ảnh hưởng ít nhiều. Bên cạnh đó, khó tránh khỏi việc những ngự y này sẽ trả thù, tính mạng của các thành viên hoàng tộc sẽ bị đe dọa rất lớn, điều này vừa không hiệu quả lại còn tiềm ẩn nguy hiểm. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

4m
Oct 18
NHỮNG CON MA THƯỜNG GẶP TRONG TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN VIỆT NAM

Ma là một khái niệm trừu tượng, là phần phi vật chất của một người đã chết (hay hiếm hơn là một động vật đã chết). Theo quan niệm của một số tôn giáo và nền văn hóa, con người gồm 2 phần là thể xác và linh hồn. Khi thể xác chết, linh hồn thoát khỏi thể xác. Nếu linh hồn đó không có cơ hội đầu thai hoặc nơi trú ngụ chung với các linh hồn khác mà tương tác với cõi thực có con người sẽ gọi là “ma”, “hồn ma” hoặc “quỷ” (xem thêm bài viết này để hiểu rõ hơn về ma). --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

3m
Oct 18
CUBA ĐÃ “SẴN SÀNG HIẾN DÂNG CẢ MÁU CỦA MÌNH” CHO VIỆT NAM NHƯ THẾ NÀO?

Từ hàng chục năm qua, trong trái tim mỗi người Việt Nam, Cuba, vị lãnh tụ Fidel Castro đã trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tinh thần quật khởi và khát vọng vươn tới tự do, hạnh phúc. Trong lịch sử, Cuba là nước đầu tiên công nhận Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (tháng 12/1961), là nước đầu tiên thành lập Ủy ban đoàn kết với Việt Nam (tháng 9/1963), là nước đầu tiên và duy nhất lập Sứ quán bên cạnh Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tại vùng giải phóng (tháng 7/1967). Những năm đó, Cuba khó khăn, đời sống nhân dân gặp nhiều thiếu thốn, có kẻ ác ý tung tin rằng dân Cuba thiếu đường, thiếu sữa là vì có bao nhiêu Fidel Castro gửi cả cho Việt Nam. Nhưng trong một cuộc mít tinh quần chúng với hàng chục vạn người tham gia tại thủ đô La Habana, Fidel Castro đã nói: “Đáng tiếc là chúng ta – những người Cuba – không có đủ đường và sữa để gửi cho nhân dân Việt Nam, chứ nếu có, không những đường sữa mà cả máu chúng ta cũng sẵn sàng hiến dâng cho nhân dân Việt Nam”. Năm 1972, đê điều ở miền Bắc Việt Nam trở thành mục tiêu phá hoại của đế quốc Mỹ, Cuba đã lấy ngày 28/8/1972 làm “Ngày đê điều” và phát động chiến dịch tuyên truyền mới tố cáo tội ác đế quốc. Fidel một lần nữa khẳng định: “”. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

5m
Oct 18
NÊN COI TỨ TRẤN Ở VIỆT NAM LÀ PHONG THỦY HAY TÍN NGƯỠNG?

Việt Nam hiện có 4 tứ trấn, trong đó 3 tứ trấn nổi tiếng là các ngôi đền và các vị thần thánh gồm: Thăng Long, Hoa Lư và Lạng Sơn. Tứ trấn thứ tư thuộc về địa danh, khu vực hành chính là: Trấn Sơn Tây, Trấn Hải Dương, Trấn Sơn Nam và Trấn Kinh Bắc. Nếu như Thăng Long tứ trấn và Lạng Sơn tứ trấn là 4 ngôi đền, thì tứ trấn Hoa Lư là 4 vị thần. Về nguồn gốc, Thăng Long (Hà Nội) và Hoa Lư (Ninh Bình) là các kinh thành xưa. Hoa Lư là kinh đô đầu tiên của nhà nước phong kiến Trung ương tập quyền ở Việt Nam và là quê hương của vị Anh hùng dân tộc Đinh Bộ Lĩnh. Suốt 42 năm tồn tại (968-1010), Hoa Lư chủ yếu là đại bản doanh của hai vị Vua kiêm Tổng Tư lệnh Quân đội: Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành. Đó cũng là nơi ra đời của một vương triều mới là nhà Lý. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

5m
Oct 17
NHỮNG CÔNG VIỆC KỲ QUẶC NHẤT TRONG LỊCH SỬ, NGƯỜI HIỆN ĐẠI KHÔNG THỂ TIN NỔI TỪNG TỒN TẠI

Song song với sự phát triển của xã hội và sự cải thiện của đời sống con người, rất nhiều nghề nghiệp cũ bị đảo thải do không còn cần thiết. Hôm nay “Thế giới lịch sử” sẽ giới thiệu với các bạn những  công việc từng tồn tại trong quá khứ mà có thể người hiện đại vô cùng bất ngờ và cảm thấy kỳ quặc. __ __ Đúng như tên gọi của nó, những người bắt chuột là người làm nghề chuyên đi bắt những con chuột mang mầm bệnh trong các khu dân cư. Vào thời Nữ hoàng Victoria ở Anh, có một người bắt chuột nổi tiếng tới mức được ghi vào sử sách tên Jack Black, được mệnh danh là "người bắt chuột và tiêu diệt chuột chũi số một thời đại". __ __ Bên cạnh nghề bắt chuột, trong xã hội xưa còn xuất hiện nghề đuổi chó. Người đuổi chó được giao nhiệm vụ đuổi những chó ra khỏi nhà thờ trong các buổi lễ vì những chú chó có thể gây rối, mất trật tự, phá hỏng buổi lễ nghiêm trang. __ __ Những người hồi sinh sẽ đào xác chết ra khỏi nghĩa địa và bán chúng cho các trường y tế. Đây là một nghề nghiệp gây tranh cãi vì nhiều khi thực hiện lén lút, không có sự chấp thuận từ phía thân nhân của người mất. __ __ Làm thế nào để người lớn dỗ dành một đứa trẻ nghịch ngợm, không nghe lời? Giới hoàng gia và quý tộc châu Âu thời xưa đã giải quyết vấn đề này bằng cách tìm một cậu bé hoặc cô bé đồng tuổi để chơi với con mình. Và nhiệm vụ của chúng là phải chịu để đứa trẻ quý tộc đánh. Đứa trẻ được thuê này cũng thường trở thành bạn của chủ nhân. Có những "cậu bé đánh đòn" đã thành công đến mức trở thành quý tộc. Ví dụ, Vua Charles I của Anh đã sắc phong cậu bé đánh đòn của mình làm Bá tước năm 1643. __ __ Theo Tampa Tribune, công việc tại các nhà máy thời xưa khá nhàm chán và đơn điệu. Vì vậy, để công nhân của mình được giải trí, trong các xí nghiệp thuê hẳn một vị trí là người đọc. Họ sẽ ngồi một chỗ và đọc to tin tức trên báo cho các công nhân nghe lúc làm việc. __ __ Trước khi đồ điện tử xuất hiện, "máy tính" (computer) là danh từ chỉ nghề nghiệp của con người chứ không phải một thiết bị. Công việc của họ là tính toán các con số thủ công bằng tay. Thường thì phụ nữ mới làm nghề này. __ __ Đồ ăn của vua chúa, quý tộc hoặc người có quyền lực thời xưa đều có nguy cơ bị tẩm thuốc độc. Vậy nên họ đều phải có một người nếm thức ăn riêng, ăn thử trước tất cả mọi thứ __ __ Những người lao động thời trung cổ này được cử ra ngoài để lấy nước nóng cho chủ nhân quý tộc. Trách nhiệm của họ bao gồm cung cấp nước ấm để rửa tay, làm khô quần áo của vua chúa và cả nước tắm cho họ chứ không chỉ là phục vụ nước uống. __ __ Trước khi có đồng hồ báo thức, mọi người làm cách nào để dậy sớm đúng giờ? Bên cạnh việc dựa vào tự nhiên như tiếng gà gáy, người xưa còn thuê người gõ cửa. Vào buổi sáng hoặc trước giờ được hẹn, họ sẽ đi gõ cửa đánh thức khách hàng của mình. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

3m
Oct 17
NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ PHONG TỤC VÀ KĨ THUẬT HOẢ TÁNG TRÊN THẾ GIỚI

Do sự tăng trưởng đột ngột về mặt dân số cũng như sự phát triển của nhận thức và công nghệ, việc hỏa táng đã dần được chấp nhận rộng rãi. Tuy nhiên, vẫn còn một số thắc mắc xung quanh hình thức an táng này. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

3m
Oct 15
Chuyện 21 cửa ô của Hà Nội xưa

Khi người Pháp bắt đầu xây dựng thành phố Hà Nội, họ đã nhiều lần nhắc đến bức lũy Đại La xây năm 1749 để xác định giới hạn quy ước của đô thị Hà Nội. Lá thư của Thống sứ Bắc Kỳ gửi Đốc lý Hà Nội ngày 30/12/1889 đã nhấn mạnh: “Bức lũy cũ phải được coi như giới hạn của thành phố”. Dãy lũy đất xen kẽ xây gạch này tương ứng với đường vành đai I ngày nay. Chúng cũng là những con đê cao hơn phố xung quanh, nhưng nay đã bị bạt đi khá nhiều như: Trần Khát Chân, Đại Cồ Việt, La Thành, Giảng Võ, Ngọc Hà, Hoàng Hoa Thám… với tổng chiều dài 16 km. Các cửa ô qua dãy lũy này có vai trò quan trọng để các nhà quy hoạch xác định hướng giao thông chính và vùng dân cư, đồng thời trở thành nét đặc trưng của Hà Nội. Nhiều đô thị Việt Nam có thành quách, vòng la thành với các cổng vào, nhưng chỉ Hà Nội mới gọi là cửa ô. Trong , lần ghi nhận về các cửa ô sớm nhất là năm 1308, khi Trần Anh Tông trị tội “những kẻ đại nghịch”: “Mùa đông, tháng 11, trị tội những kẻ đại nghịch là bọn tên Hân. Tên Hân bị chém ở cầu Giang Khẩu, tên Trù ở cửa thành chợ Dừa, tên Tổng ở cửa thành Tây Dương, tên Dung ở cửa thành Vạn Xuân”. Cửa thành chợ Dừa tức Ô Chợ Dừa, cửa thành Tây Dương tức Ô Cầu Giấy, cửa thành Vạn Xuân tức Ô Đống Mác. Tuy nhiên, tên gọi “cửa ô” mới được dùng từ sau khi chúa Trịnh Doanh đắp lại vòng tường thành dài 16 km năm 1749, trên cơ sở bức tường lũy thời Mạc. Một số văn bản chữ Hán đã dùng từ “ổ môn” để gọi các cửa ô, với chữ “ổ” nghĩa là lũy, ụ. Trong , từ này đã được dùng khi thuật việc Trịnh Khải thua trận trước Nguyễn Huệ năm Bính Ngọ 1786, chạy khỏi kinh thành qua ngả “cửa ô Yên Hoa”. Các văn bản địa chí nói đến cửa ô như (thời Minh Mạng), (thời Tự Đức), (năm 1882, khắc in năm 1900), (1956) đều xác định Hà Nội có 21 cửa ô. “Đến năm Kỷ Tỵ 1749 đời Cảnh Hưng, cho rằng Kinh sư vốn là vùng đất căn bản, bá quan lục quân đều đóng ở đấy, thế mà bốn phía hở thông thống chẳng có thành lũy gì che chắn, bèn lệnh cho dân ở các huyện ven kinh kỳ khởi công đắp thành, mở ra 8 cổng và các cửa ô tả hữu rồi chia quân lính tới túc trực canh giữ. Ngày nay thành ấy còn lại di chỉ dài 7762 tầm, với 21 cửa ô”, sách cũ ghi lại. Về hình thức, các cửa ô cơ bản có hai loại: loại cửa vòm và lầu gác bên trên (có thể xây thành lối tam quan như Ô Quan Chưởng) và loại chỉ có hai trụ biểu cùng hai cánh cổng gỗ mở vào. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

6m
Oct 14
VỊ PHẬT NÀO LỚN NHẤT? PHẬT THÍCH CA HAY PHẬT A DI ĐÀ?

Phật giáo hiện là một trong những giáo phái lớn nhất hiện nay có nguồn gốc từ các nước Ấn Độ. Trong Phật giáo có chia thành nhiều vị Phật khác nhau. Điển hình sẽ có 2 vị phật được nhiều người biết đến, đó là Phật Thích Ca, Phật A Di Đà,… Tuy nhiên chắc hẳn các bạn ít ai biết được vị phật nào lớn nhất. --- Send in a voice message: https://anchor.fm/tu-dien-lich-su/message

4m
Oct 14